Глобалчлал
Гуравдугаар үеийн үүсэл хөгжил нь цаг хугацааны хувьд 20 дугаар зууны сүүлчээр үтэр түргэн газар авсан глоболчлалтай энэ зэрэгцэн гарч ирсэн нь түүхэн тохиолдол ч байж магадгүй бөлгөө. Энэхүү харилцаа хэлхээг ойлгоход Энтони Гиддэнсийн 1990 онд өгсөн глобалчлалын ач холбогдол бүхийд тооцогддог тодорхойлолт буюу глобалчлалыг цаашид дэлхийн бөмбөрцөгийг улам л хурд эрчтэйгээр бүрхэх орон зайн хувьд холын бүтцүүд, тэдгээрийн хоорон дах үйл явдал, процессуудын сүлжээ хэмээн тодорхойлсон нь нийцэхгүй бөгөөд энэхүү дэлхий дахинаа нягтаршин тархаж буй сүлжээ холбоосын тэгш бус хэм нь исламын ертөнцөд хамгийн хүчтэйгээр мэдрэгдэж глобалчлалыг дэлхий дахины нэгдэл хэмээн хүлээн авахаас илүүтэйгээр Барууныхны зүтгүүлж буй тэдний ашиг сонирхол, ач холбогдол хэмээн хүлээж авдагт оршино.
Энэхүү үзэл бодол бэхжихэд мөн ихэнх муслим сэхээтэн, улс төрчид түүхэн аливаа хүнд үе болон хүйтэн дайн дах Барууныхны ялалтын голч шалтгаанаар /барууны өөрсдийн зарим сэхээтэн, улс төрчдийн адил/ глобалчлыг олж хардаг байсан нь шууд нөлөөлсөн гэж үздэг бөгөөд жишээ татахад Каир хотын стратегийн судалгааны нэрт Ал-Ахрам төвийн тухайн үеийн захирал асан Саиид Яасиин ирж буй шинэ үеийг тодорхойлон байр сууриа илэрхийлэхдээ: “Нийгмийн шинжлэх ухааны бүхий л салбарууд дах эрдэмтэн судлаачид өөрсдийгөө шинэ ертөнц дэлхийн үүслийн гэрчүүдэд тооцож байна. Хоёр туйлт тогтолцоо нурсан 1989 буюу тэрхүү дурсамжит оныг санал нэгтэйгээр эргэлтийн цэгт тооцож байна.. Шинэ төлөвлөгөө баримтал шаардлагатай болсоны дунд даяаршил /globality/ буюу түүний дэлгэрэнгүй тодорхойлолт чухал байр суурийг эзэлж байна. Даяаршил гэдэг нь үүсэж буй шинэ ертөнц дэлхийг тодорхойлох хамгийн оновчтой үг юм” хэмээжээ. ‘Хоёрдогч ертөнц’ оршин тогтонсоор байсан бол глобалчлал бий болохгүй байх байсан гэж Зухаир Дибаяа итгэл дүүрэн хэлсэн байдаг. Энэ хүрээнд глобалчлалыг муслимчуудын үүднээс ойлгох 3 гол шинж тэмдэгүүд нь:
Нэгдүгээрт глобалчлал нь исламын ертөнцийн улс төрийн ядууралд хүргэж байна. Дэлхийг глобалчлалын нэрэн доор ‘шинээр төвхөнүүлэх’-дээ Барууныхан ислам улс орнуудад хоёрдогч дүрийг л өгөх бодлоготой байна.
Хоёрдугаарт глобалчлал нь эдийн засгийн хэлхээ холбоог үүсгэж байна. Исламын ертөнцийн шинжээчид дэлхий дахина дэлгэрээд буй үзэл бодолтой нэгдэн глобалчлал дор явагдаж буй олон улсын өрсөлдөөний гол төв нь үзэл бодлын, зэвсэгт хүчиний, соёлын талбараас халин эдийн засгийн талбарруу шилжсэн хэмээн үзэж байгаа бөгөөд ислам улс орнууд энэхүү замналаас өөрсдийгөө татан авах боломжгүйгээс гадна үүрэг ролийн хуваарилалт энэ тэнцүү бус буюу муслимчууд нэг талаар барууны бүтээгдэхүүн, үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж, арга зүйн хэрэглэгчид болон хувирч нөгөөтэйгүүр хямд ажиллах хүчин ба түүхий эдийн нөөц болон хувирч байна. Гэвч эдийн засгийн өсөн хөгжихөд шаардагдах боломж нөхцөл маруухан учир тэдний хувьд эдийн засгийн глобалчлал нь баян ядуугийн ялгааг улам ихэсгэж, хүн амын ихэнх хэсгийг нэн ядуурлын түвшинд хүргэж, авилгалд нэрвэгдүүлэн өрөнд унагаж, гадаадын мэдлэг, тоног төхөөрмжийн нийлүүлэлтээс улам хараат болгож байна хэмээн үзэх болсон.
Гуравдугаарт глобалчлал нь соёлын тогтолцоонд хүндрэл авчирч байна. Глобалчлал дах байр сууриа тодорхойлоход хүлээн зөвшөөрөгдөөд буй эдийн засгийн хүчин зүйлүүдийг харгалзахгүйгээр соёлын холбогдолтой асуудлууд исламын ертөнцөд ихэнх тохиолдолд тавигдаж байна. Энэ нь хүн төрлөхтөн соёл хоёрыг дайны талбар болгон исламын эсрэг Хантингтоны заралсан дайны хүчтэй нөлөөлийн илэрхийлэл байх магадлалтай юм. Олон муслимчууд Барууныхныг өөрсдийн эдийн засгийн, хөрөнгө мөнгөний болон технологийн давуу талаа ашиглан глобалчлалын процессд ноёрхож байна гэж үзэн соёлын харилцан солилцоонд ихээхэн бэрхшээлүүд байгаад санал нэгдэж байна. Наад захын илт жишээ гэхэд араб африкийн гудамжуудыг барууны савангийн дууриуд хоосолж байгаа явдал бөгөөд өгөхийн зүг эх хоёр нь байнгийн нэг л буюу хойд зүгээс урд зүгрүү, баруунаас зүүнрүү ганц Баруун хэмээх сувгаар явагдаж Урд зүгт үзэгчид нь оршиж байна. Энэхүү барууны нийгмийн тогтолцоо, амьдралын болон үзэл бодлын хэв маягийг сурталчилсан мэдээлэл технологийн ганцаарчилсан эзэгнэл нь олон тооны муслим үзэгчидэд нэг талаар дутмаг дорой байдал нөгөө талаар өөрсдийн үзэл бодол хэв маягийг алдагдуулж буй мэдрэмжийг өгч байна.
Үүгээр дээр дурдсан муслим шинчлэгчдийн гуравдугаар үе глоболчлал хоорондын харилцаа холбооны хүрээ эцэслэнэ. “Тэд нар /муслимчууд/ ... /глобалчлал/-аас эх хэлийг нь, шашнийг нь, амьдралын хэв маягийг нь устгаж үгүй болгоно хэмээн эмээж байна. Баруунжуулалтыг амьдралын хэв маяг нь болон ноёрхох, капитализмыг эдийн засгийн давуу тогтолцоо болох, англи хэлний ноёрхол, аялал жуулчлалыг тэргүүлэх үйлдвэрлэлийн салбар болон хөгжих эдгээр үзэгдлүүдийг зөвхөн улайран зүтгэгч бус муслимчууд ч аюултайд тооцож байна.” / /
Цаад учиртаа энэ нь глобалчлал бол колончлол, империализм аль альнаас нь ч илүү муслимчуудын мөн чанар, өөрсдийгөө харах үзэлд нь аюул нүүрлүүлж буйг илтгэнэ. Колончлол болон империалист эрх баригч нарын хувьд муслимчууд нь юуны түрүүнд ажиллах хүч ба хэрэглэгчид улмаар хүйтэн дайны явцад ‘нөөц’ байсан. Олон арван жилийн нөлөөлөлийн явцад баруунд элэгтэй барууныг дэмжигч хэсэг өүрэлдэн бий болсон ч эдгээр нь ямагт цөөнх байсаар иржээ. Глобалчлал нь амьдралын бүхий л салбарт уусан ордог бөгөөд өөрийн гэсэн ил тод царайгүй байдаг ба тэр нь гагцхүү баруунаас үүдэлтэй буюу тэнд төлөвшсөн гэсэн бүрхэг санаа сэтгэгдэлийг төрүүлэхээс цаашилдаггүй.
Энэ хүрээнд зөвхөн ислам л халдашгүй гэж ойлгогдох бөгөөд зөвхөн тэр л амьдралд ойр амгалан ба аюулгүй байдлын цэг гэдгийг амласнаар хамгийн хурдтай тархаж буй энэхүү дэлхийн шашины гол утга учир нь тайлагдаж буй юм. Гэсэн хэдий ч дээр дурьдсанчлан мөргөлийн ордондоо амгалан тайванг хайгч муслим хүн бүр шашинаараа улс төр хийх энэ үзлийг хуваалцаггүй.
Гагцхүү зөвхөн энэ чиглэлийг баримтлагчидийг буюу бурхны элч гэгдэх Профет Мухаммед болон түүний залгамлагчид болох дөрвөн Калифын амьдарч байсан төгөлдөршүүлэн магтсан тэрхүү цаг үеийг эгүүлэн авчрахыг шаардагч, улс шашин хоёрын нэгдэлийг /дин ва даула/ номлогчидийг ерөнхийд нь исламын фундаменталистууд хэмээн нэрийднэ.
No comments:
Post a Comment